Sevagram Verwenzorg

Wat doet Sevagram Verwenzorg:
"Sevagram Verwenzorg verhoogt de kwaliteit van leven van de bewoners en cliënten van Sevagram door er voor te zorgen dat ze regelmatig kunnen genieten van kunst, muziek en cultuur. Dat gebeurt zonder winstoogmerk." 

Samenwerking met Philzuid:
Muziek verbindt jong en oud. 
Wat gebeurt er als basisschoolkinderen en ouderen samen muziek maken, zingen en verhalen delen? Volgens Ingrid Kerckhoffs van Sevagram en Maud Broeksteeg van Philzuid ontstaat er dan iets bijzonders. Hun gezamenlijke project 'Kind aan Panhuys' brengt kinderen en ouderen samen en laat zien hoeveel muziek kan betekenen voor het welzijn van beide generaties.
Ingrid is coördinator muziek en cultuur bij Sevagram en zet zich al jaren in om muziek en cultuur een vaste plek te geven in het leven van bewoners. Maud werkt bij Philzuid als educatiemedewerker en is ook dirigent, pianist en muziekdocent. Samen werken zij aan projecten waarbij kinderen en ouderen elkaar ontmoeten rond muziek.
Kind aan Panhuys is een samenwerking tussen Sevagram, Philzuid en basisschool Hulsberg in de buurt van Panhuys. Kinderen en bewoners beleven samen de muziekvoorstelling 'De Ontsnapte Noot'. Ter voorbereiding werken kinderen op school met lesmateriaal dat is ontwikkeld voor deze voorstelling. Ze luisteren naar componisten als Mozart, Vivaldi en Schubert, leren emoties in muziek herkennen, oefenen een liedje en maken hun eigen ‘ontsnapte noot’. "Veel mensen denken dat klassieke muziek moeilijk is voor jonge kinderen, maar het tegenovergestelde is waar", vertelt Maud. "Kinderen luisteren heel open. Ze laten zich meevoeren door de muziek en herkennen vaak verrassend goed verschillende emoties en verhalen in de muziek."

Meer dan alleen muziek
Volgens Ingrid gaat het project over veel meer dan muziek alleen. "Muziekactiviteiten met kinderen verminderen niet alleen eenzaamheid. Je ziet ook dat ouderen zich gezien en gewaardeerd voelen. Ze raken hierdoor meer verbonden met de samenleving. Kinderen maken een praatje en helpen soms spontaan mee. Dat doet ontzettend veel voor hoe mensen zich voelen."
Tijdens een van de bijeenkomsten kleurden kinderen en bewoners samen muzieknoten voor een slinger die later werd opgehangen tijdens de voorstelling. Ingrid zag hoe vanzelfsprekend het contact ontstond. "Ze hielpen elkaar met knutselen en maakten samen iets moois. Dat gebeurde heel natuurlijk." Ook voor de kinderen is het waardevol. Zij leren hoe zij respectvol kunnen omgaan met mensen met dementie. "Kinderen komen ook in hun eigen omgeving steeds vaker mensen met dementie tegen”, vertelt Ingrid. "Dan is het mooi dat ze al op jonge leeftijd leren hoe ze contact kunnen maken."

Wederzijds leren
Ook Maud ziet hoe bijzonder de ontmoetingen zijn. "De muziekvoorstelling gaat over harmonie en disharmonie, buitensluiten en erbij horen. Dat zie je ook terug in het project zelf. Kinderen en ouderen ontmoeten elkaar en ontdekken dat ze meer gemeen hebben dan ze misschien dachten."
Tijdens de voorstelling zingen de kinderen en ouderen enthousiast mee. Bewoners genieten zichtbaar van hun energie. "Dat moment waarop de kinderen uit volle borst meezongen en bewoners daar zichtbaar van genoten, dat blijft me bij", vertelt Maud. "Dan weet je waarom je dit doet." 
Leerkrachten merken volgens haar ook verschil in de klas. Kinderen die normaal druk zijn, laten tijdens de ontmoetingen vaak een heel andere kant van zichzelf zien. "Ze helpen elkaar, luisteren naar elkaar en doen actief mee. Dat is prachtig om te zien."

Een glimlach die blijft hangen
Voor bewoners betekenen de bezoeken vaak veel. Ze voelen zich betrokken bij de samenleving en krijgen de kans om nieuwe contacten te maken. Ingrid ziet regelmatig dat bewoners opbloeien tijdens de ontmoetingen. "Soms zie je iemand die normaal weinig reageert ineens helemaal opleven. Een glimlach, een herinnering of een gesprek dat op gang komt. Dat blijft bijzonder."
Muziek heeft daarbij een bijzondere kracht. Ingrid ziet regelmatig dat bekende liedjes herinneringen oproepen bij bewoners met dementie. "Soms lijkt iemand even weggezakt in zijn eigen wereld. Maar zodra er muziek klinkt die iemand herkent, zie je weer contact ontstaan. Mensen gaan meezingen, bewegen of vertellen ineens een verhaal van vroeger. Dat blijft elke keer weer bijzonder om te zien."
Sommige kinderen raken zelfs zo enthousiast dat ze op woensdagmiddag als ‘vrijwilliger’ bij het Panhuys helpen bij activiteiten. "Dat vind ik misschien wel het mooiste", zegt Ingrid. "Dan zie je dat zo'n project echt iets in beweging zet."

Trots en toekomst
Waar zijn Ingrid en Maud het meest trots op? Voor Ingrid is dat de verwondering die iedere keer opnieuw ontstaat. "Je ziet wat muziek en ontmoeting kunnen doen. Ook na al die jaren blijft dat bijzonder." Maud is vooral trots op de samenwerking tussen scholen, bewoners, vrijwilligers en medewerkers. "Zonder al die mensen lukt het niet. Juist doordat iedereen zich inzet, ontstaat er iets moois."
Beiden hopen dat nog meer scholen en locaties van Sevagram in de toekomst kunnen aansluiten. Want de behoefte aan ontmoeting tussen generaties blijft groot. "Kinderen leren van ouderen en ouderen leren van kinderen", zegt Ingrid. "Muziek brengt hen samen. En als je ziet hoeveel plezier dat oplevert, dan weet je dat het de moeite waard is."
Die gedachte sluit mooi aan bij andere initiatieven binnen Sevagram, zoals Kind aan Tafel. Ook daar ontmoeten kinderen en bewoners elkaar tijdens gezamenlijke activiteiten, gesprekken en maaltijden. 
Volgens Ingrid laten deze projecten zien hoeveel waarde er zit in contact tussen generaties. "Je ziet hoeveel het losmaakt bij zowel kinderen als bewoners. Er ontstaan gesprekken, herinneringen en soms zelfs nieuwe vriendschappen. Dat zijn momenten die je niet snel vergeet." En misschien is dat wel de grootste kracht van muziek: het brengt mensen samen en zorgt voor herinneringen die nog lang blijven hangen.

Enkele reacties:
De kinderen waren heel enthousiast, gezien hun enthousiaste reacties tijdens de voorstelling:
“hee dat is die noot! Die noot is kwijt!”
“Hé! Dief! Kom terug!”
“geef die noot terug!”

En bewoners hebben genoten:
“Wat schitterend!”